Αναλύοντας την Επιθυμία μας για Φαγητό.

Science Daily 18 Μαΐου 2010

Το καλοκαιράκι έχει σχεδόν φτάσει. Για τους περισσότερους από εμάς, η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει για μέρες ξεκούρασης γύρω από την πισίνα και χαλάρωση στις όμορφες παραλίες.

 Ωστόσο, μερικοί από εμάς δεν δίνουν έμφαση στα καινούρια γυαλιά ηλίου που θα αγοράσουν, αλλά πώς θα χάσουν γρήγορα τα τελευταία 2 ή 5 κιλά για να δείχνουν όμορφοι στην παραλία.

Δεν είναι μυστικό ότι η δίαιτα μπορεί να είναι προκλητική και ο πόθος μας για φαγητό μπορεί να την καταστήσει ακόμη πιο δύσκολη. Γιατί έχουμε έντονη επιθυμία να φάμε ορισμένα τρόφιμα; Αν και η λαχτάρα και επιθυμία για φαγητό είναι μια κοινότυπη αίσθηση, οι ερευνητές έχουν μόλις πρόσφατα αρχίσει τις έρευνες για το πώς αναδύονται αυτές οι επιθυμίες.

Οι ψυχολόγοι Εva Kemps και Marika Tiggemann του Πανεπιστημίου Flinders στην Αυστραλία, ασχολούνται με την πρόσφατη έρευνα σχετικά με την έντονη λαχτάρα για διάφορες τροφές και πώς μπορεί  να ελέγχεται, στο τρέχον τεύχος «Τρέχουσες Κατευθύνσεις στην  Επιστήμη της Ψυχολογίας» (επιστημονική εφημερίδα του Συλλόγου Ψυχολογίας).

Έχουμε όλοι βιώσει πείνα (όπου τρώγοντας οτιδήποτε θα μας ικανοποιήσει), αλλά αυτό που καθιστά την έντονη επιθυμία για τρόφιμα διαφορετική από την πείνα είναι πόσο συγκεκριμένη είναι. Δεν θέλουμε απλά να φάμε κάτι. Αντί αυτού, θέλουμε πατατάκια μπάρμπεκιου ή μπισκότο παγωτό. Πολλοί από εμάς έχουν βιώσει αυτήν την εμπειρία της επιθυμίας για φαγητό κατά καιρούς, αλλά για κάποια άτομα, αυτή η έντονη επιθυμία μπορεί να δημιουργήσει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.

Για παράδειγμα, αυτή η έντονη επιθυμία για τρόφιμα έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί την ευκαιριακή αλόγιστη κατανάλωση τροφίμων, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία και σε διατροφικές διαταραχές. Επιπλέον, αυτή η επιθυμία για φαγητό μπορεί να προκαλέσει αισθήματα ενοχής και ντροπής.

Από πού προέρχονται όμως αυτές οι επιθυμίες; Πολλές ερευνητικές μελέτες δείχνουν ότι οι νοητικές εικόνες μπορεί να αποτελούν βασική συνιστώσα της έντονης επιθυμίας για συγκεκριμένες τρόφές. Όταν οι άνθρωποι επιθυμούν μια συγκεκριμένη τροφή, έχουν ζωντανές εικόνες του εν λόγω τροφίμου. Τα αποτελέσματα μιας μελέτης έδειξαν ότι η δύναμη της επιθυμίας  των συμμετεχόντων ήταν έντονα συνδεδεμένη με τον τρόπο που φαντάστηκαν το φαγητό.

Η νοητική απεικόνιση (όταν φανταζόμαστε τρόφιμα ή οτιδήποτε άλλο) απορροφά πολλή ενέργεια από τον εγκέφαλο. Μελέτες έχουν δείξει ότι όταν οι άνθρωποι φαντάζονται κάτι, δυσκολεύονται να διεκπεραιώσουν διάφορες γνωστικές εργασίες. Σε ένα πείραμα, οι εθελοντές που είχαν μεγάλη επιθυμία για σοκολάτα θυμόνταν λιγότερες λέξεις και τους πήρε περισσότερο χρόνο για να λύσουν μαθηματικά προβλήματα από ό, τι οι εθελοντές που δεν είχαν λαχτάρα για σοκολάτα. Αυτός ο συνδυασμός των επιθυμιών για τρόφιμα και των νοητικών εικόνων, μαζί με το πόρισμα ότι οι νοητικές εικόνες απορροφούν ενέργεια, μπορεί να βοηθήσει να εξηγηθεί γιατί η έντονη επιθυμία για τρόφιμα μπορεί να φέρει τόση αναστάτωση. Καθώς φανταζόμαστε ένα συγκεκριμένο τρόφιμο, ένα μεγάλο μέρος της δύναμης του εγκεφάλου μας εστιάζει στο εν λόγω τρόφιμο και δυσκολευόμαστε με άλλες γνωστικές εργασίες.

Νέα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι αυτή η σχέση μπορεί να λειτουργήσει και προς την αντίθετη κατεύθυνση, καθώς: Μπορεί να είναι δυνατή η χρήση γνωστικών διαδικασιών για τη μείωση της λαχτάρας. Τα αποτελέσματα ενός πειράματος αποκάλυψαν ότι οι εθελοντές που είχαν λαχτάρα για ένα συγκεκριμένο τρόφιμο σημείωσαν μειωμένη επιθυμία αφού σχημάτισαν απλές και κοινές εικόνες (για παράδειγμα, τους ζητήθηκε να φανταστούν ένα ουράνιο τόξο), ή μυρωδιές (τους ζητήθηκε να φανταστούν την μυρωδιά του ευκαλύπτου). Σε ένα άλλο πείραμα, οι εθελοντές που λαχταρούσαν κάποια τροφή παρακολούθησαν ένα μοτίβο ασπρόμαυρων τελείων να τρεμοπαίζει σε μια οθόνη (παρόμοια με τα λεγόμενα χιόνια στην τηλεόραση). Μετά την προβολή του σχεδίου, ανέφεραν ελάττωση της ζωντάνιας των λαχταριστών εικόνων, καθώς και την μείωση του πόθους τους.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι «έχοντας ένα απλό οπτικό ερέθισμα φαίνεται να βοηθάει στον περιορισμό της επιθυμίας για φαγητό.» Οι ερευνητές προτείνουν ότι «πρακτικές  εφαρμογές  για καθημερινή χρήση θα μπορούσαν να  υλοποιηθούν  και να συγχωνεύσουν την δυναμική  της οπτικής απεικόνισης «θορύβου» σε υπάρχουσες προσβάσιμες τεχνολογίες, όπως το έξυπνο τηλέφωνο και άλλων κινητών, φορητών υπολογιστικών συσκευών. Οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι αυτές οι πειραματικές προς το παρόν τεχνικές  μπορεί να επεκταθούν πέραν της εφαρμογής για τον έλεγχο επιθυμίας για φαγητό και να εφαρμοστούν  για τη μείωση επιθυμίας και άλλων ουσιών, όπως τα ναρκωτικά και το αλκοόλ.

Science Daily 18 Μαΐου 2010